Publi\u00e9 : 2008-12-23<\/p>\n\n\n\n
Joan Ganhaire <\/em><\/p>\n\n\n\n Fabienne Brousse – Swettenham<\/p>\n\n\n\n OC OO13<\/p>\n\n\n\n 2007<\/p>\n\n\n\n Introduccion<\/p>\n\n\n\n Ai descrubr\u00eds Joan Ganhaire amb “lo darri\u00e8r de laubaterra”, fachinada per quel monde fantastica, orre que vos despren pas de la debuta a la fin del roman.<\/p>\n\n\n\n Dins una lenga viva\u00e7a e vertadi\u00e8ra, a creat dels mondes de tots biais : poetica, risoli\u00e8r, subrenatural, realista, istorica…<\/p>\n\n\n\n L’energi\u00e1 de son escridura es lo fial de son \u00f2bra e la comunica amb una aisan\u00e7a espectaclosa.<\/p>\n\n\n\n V\u00f2li ara far conaiss\u00e8r aquel escrivan perigordin d’u\u00e8i.<\/p>\n\n\n\n I – La biografia de l’autor.<\/p>\n\n\n\n Joan Ganhaire es nascut a Agen, lo 21 de mai 1941. Conegut un enfan\u00e7a raivairitz sus los b\u00f2rds de la Gar\u00f2na. Apr\u00e8p sas estudis segondaris a Peireigu\u00e8us, fa sas estudis de medicina a Bord\u00e8us. S’estala coma medecin de campanha en Perig\u00f2rd a Bordelha.<\/p>\n\n\n\n Es aqu\u00ed que se desvela lo besonh d’escriure e tanben son identitat occitana.<\/p>\n\n\n\n Parceneja a la creacion de Novelum, la seccion perig\u00f2rdina de l’Institut d’Estudis Occitanas, del qual devengu\u00e8t mai tard lo President.<\/p>\n\n\n\n A escrich d’ab\u00f2rd “lo libre dau Reirlutz en 1978, pu\u00e8i “lo Darri\u00e8r daus Lobaterras”, \u00f2bras sornas e violentas. “Dau Vent dins la Plumas” es mai leugiera e risolenta. A escrich apr\u00e8p “Lo Viatge Aquitan” e recentament un roman polici\u00e8r, “Sorne Traslutz” dins la coleccion Crimis. “Las Islas jos lo Sang”, seguida de ” Dau Vent dins las Plumas”, es surtit en 2006, dins la coleccion “A Tots”.<\/p>\n\n\n\n Devesador de la lenga occitana, resistis totjorn a la temptason de la revirada. Li ced\u00e8t en 1999 : “lo Libre dau Reirlutz” vengu\u00e8t “les portes de l’ombre” en franc\u00e9s.<\/p>\n\n\n\n Apu\u00e8i sa retirada de medecin e d’ensenhaire universitari, s’es c\u00f2p sec receclat : en 2004, fugu\u00e8t eligit conselh\u00e8r generau del canton de Brant\u00f2sme en Dordonha.<\/p>\n\n\n\n Sa presen\u00e7a a l’Assemblada Departamentala li permet de balhar una vita novela a la cultura occitana, obtenent de bugsetal suplementaris per la Calendreta de Peireigu\u00e8us e lo Comitat P\u00e9rig\u00f2rd per la Lenga Occitana. Es a la rasiga de la creacion d’un agropament occitan d’una vintena d’eligits al Conselh Generau.<\/p>\n\n\n\n II – La bibliografia.<\/p>\n\n\n\n Las Islas jos lo sang<\/em><\/em>, Puylaurens, Novelum – I.E.O.- <\/em>A Tots, 2006. Nov\u00e8las de l’estranh<\/em>, Biarritz – Pau, Atlantica – I.E.O., 2000 Traductions en fran\u00e7ais<\/span> : <\/em> CD<\/span> :<\/p>\n\n\n\n Les p<\/em>ortes de l’ombre<\/em><\/em>, lecture de 5 nouvelles par Joan Pau Verdier et C\u00e9line Monsarrat<\/p>\n\n\n\n Cronicas<\/span> :<\/p>\n\n\n\n Cronicas de vent-li-bufa I et II<\/em>, Peireguers,<\/em> Novelum n\u00b0 sp\u00e9cial 66-67-84.<\/p>\n\n\n\n III – L’inter\u00e8s de l’\u00f2bra.<\/p>\n\n\n\n Joan Ganhaire s’escriu dins la literatura perig\u00f2rdina moderna : sa lenga es lo limosin de la ragion de Bordelh.<\/p>\n\n\n\n Es dins la linhada de la Marcela Delpastre, Jan dau Melhau e Micheu Chapdueulh.<\/p>\n\n\n\n Dumpei 1978, a esplorat mai d’un genre literari per lo biais de la novela e del roman : lo fantastic, l’istoric, lo viatge dintral, lo crimi.<\/p>\n\n\n\n “Lo libre dau reirlutz”<\/span> es un recu\u00e8lh de 9 novelas cortas modernas e realistas. Li trovem ja un airum languin\u00f3s onte los sovenirs son sovent dolent\u00f3s.<\/p>\n\n\n\n D’autres son mai risoli\u00e8ras coma quala onte lo marit acaba per trobar que sa chemini\u00e8ra vira mielh e que sa femna es mai risenta quora lo ramonaire s’aisit a la maison…<\/p>\n\n\n\n Amb sas 4 novelas, <\/em>“<\/em>Lo Viatge aquitan”<\/span><\/em> presenta un caracti\u00e8r vertadi\u00e8rament morin\u00f3s : los cadabres, los ciment\u00e8ris, los fantaumas dins las armaris fan un espectacle plan regaudissent… mas si dau un c\u00f2p basculem dins lo tragica. Las descripcions son pro visualas e podem emmagenar la trasmudament en una p\u00e8\u00e7a de teatre recapviranta. <\/em><\/p>\n\n\n\n La melancolia es tanben presenta dins sas novelas dumpei la debuta : lo regret del temps passat, l’importan\u00e7a de las odors perdudas, dels sovenirs que cal assajar de trapar. E las novelas passan leu del tragic al rire, cr\u00e9ant de rompeduras dins lo moviment del recuelh. <\/em><\/p>\n\n\n\n “<\/em>Lo Darrier daus Lobaterras<\/span><\/em>” se sarra de la melhora literatura fantastica : mescla lo mite del lop e de sas relacions amb l’\u00f2me : l’escrivan emponta quela fronti\u00e8ra entre l’animalitat orra e l’\u00f2me enfreulat. L’Edat-Mejana es reporg\u00eds d’un biais sorn : lo religi\u00f3s e son ombra diablenca envasisson pauc a pauc tot l’espaci. L’amistat ne p\u00f2t pas resistir a quelas f\u00f2r\u00e7as subranaturalas.<\/em><\/p>\n\n\n\n Tornem trobar aquel t\u00e8ma de la m\u00f2rt dins lo crimi “<\/em>Sorne Trasluc”.<\/span><\/em> La descripcion dels corps e de la sala de medicina legala son plan realistas. Compausa un comissari Darnauguilhem dehne dels melhors Maigret.<\/em><\/p>\n\n\n\n Los doas romans istoricas, “lo vent dins la pluma” e “las islas sos lo seng” <\/span>son una seguida onte lo narator conta d’un biais pro dr\u00f2lle e plen d’emocions f\u00f2rtas sas aventuras commen\u00e7ant dins lo P\u00e9rig\u00f2rd en passant per Bord\u00e8us per contunhar a Londres dins l’Englat\u00e8rra de Cromwell.<\/p>\n\n\n\n A un biais de far montar lo suspens que es plan prenent : l’ist\u00f2ria nos emmena e podriam creire estre dins un film de capa et d’espada !<\/p>\n\n\n\n Juga amb lo r\u00e9al fasent encontrar D’Artagnan el meiteis a sos er\u00f2is : quela libertat d’escritura n’emmena lo rire e m\u00f2stra que l’escrivan p\u00f2t establir de ligams amb d’autres, un biais de communitat d’escridura a trav\u00e8rs los s\u00e8gles.<\/p>\n\n\n\n Dins aquel doas romans, vesem lo plaser qu’a agut l’autor a crear de personatges f\u00f2rts, dr\u00f2lles. Ne se bota pas de limitas : totas las batalhas onte se contan pas los m\u00f2rts – dins lo camps adverse… es mai proche del dessahn animat que del document istorica !<\/p>\n\n\n\n IV – Un extrach.<\/p>\n\n\n\n Extrait de Tornar, tornar<\/em> in Lo Viatge Aquitan<\/em>, A Tots, 2000<\/p>\n\n\n\n “Te vegu\u00ed far ta prumiera pausa jos la trelha de la sentor metalica, au pitit mur d’\u00f2nte se vesia lo vergier d’en deb\u00e0s. Agueres pas mestier d’espiar per saber que cass\u00eds e angelica eran a lor pla\u00e7a, mai quela planta dentelada que los monges de sab pas \u00f2nte ne’n fan de la liquor. Te vegu\u00ed montar sus lo mur en te t\u00e9ner d’una man apr\u00e8s la trelha plejadissa, coma un marinier a l’avant d’un bateu. Dins quela fin de jorn, cerchaves lo velatge fin que, daus uns c\u00f2ps se leva quand lo vent es au ploiau, odor de ribiera montant detr\u00e0s los pibles, que recruebe de transpar\u00e9ncia tota sentor e que vos fai sinar coma \u00f2m visa lo jorn per detr\u00e0s un rideu leugi\u00e8r, coma \u00f2m auva sonar mianuech de la riba de son durmir, com \u00f2m calinha d’una man gantada de cuer ben fin. De quauquas brodichas, de quauquas fuelhas enquera umidas, fagueres un fu\u00f2c discret d’autona. I aponderes l’acra finesa d’una br\u00f2cha de figier. E dins la nuech tombanta, lo fum despenchenat per lo vent dau ser me fuguet une do\u00e7a ofranda.”<\/p>\n\n\n\n V – Fica de lectura del roman “lo darri\u00e8r daus lobaterras”.<\/p>\n\n\n\n 1) Lo quadre<\/span><\/p>\n\n\n\n \u00ab Lo darri\u00e8r daus lobaterras \u00bb, roman de l’autor peireg\u00f2rdin contemporan\u00e8u Joan Ganhaire, fugu\u00e8t escrich en 1987.<\/p>\n\n\n\n L’avant prepaus e la p\u00f2stfaci serven de quadre al retrait : a la dubertura e a la barradura, qu\u00f2 es l’autor que parla directament : \u00ab que ieu me vengu\u00e8s establir medecin \u00bb ( son mestier).<\/p>\n\n\n\n Aloga lo lu\u00f2c en Peireg\u00f2rd, onte viu e que coneisse dumpei longtemps, a costat del priorat de Merlanda e de son cementeri. Cerca a\u00eftal a balhar una tonalitat f\u00f2r\u00e7a realista.<\/p>\n\n\n\n Fa semblant de balan\u00e7ar a dire son secret, per trapar l’atencion del legeire. Decide enfin de z’o dire : a trobat daus parjamins dins lo cementeri.<\/p>\n\n\n\n L’autor presenta Joan de l’Arribiera, lo queu qu’a escrich tot lo recit seguent. A la fin de l’avant prepaus, lo legeire es ja plan interessat per tot quel mist\u00e8ri.<\/p>\n\n\n\n 2) Los lu\u00f2cs<\/span><\/p>\n\n\n\n Lo narrator, en focalisacion int\u00e8rna, es lo Joan de l’Arribiera : l’accion s’aloga sus lo meteis lu\u00f2c presentat en prumi\u00e8r per l’autor : a costat del Priorat, i avi\u00e1 un vilatge a la fin del s\u00e8gle XII, Lobaterra, que n’existis pus u\u00e8i.<\/p>\n\n\n\n Insistis en prumi\u00e8r sus la for\u00e8st a l’entorn, que es un lu\u00f2c pro important, per que los \u00f2mes s’i baten per desbosigar e cultivar la terra. Las descripcions de la for\u00e8st ne balhen pas l’image d’un lu\u00f2c maudich ; qu\u00f2 es la pres\u00e9ncia dels lops que la rend malefica : es descricha d’un biais obj\u00e8ctiu, sens adj\u00e8ctiu negatiu, manca qualques castanhs bescornuts.<\/p>\n\n\n\n Trobem aital un unitat de lu\u00f2c dins la prumi\u00e8ra partida : l’accion se debana dins lo vilatge e dins la forest, lo mai sovent def\u00f2ra dins la natura salvatja.<\/p>\n\n\n\n Dins la segonda partida del retrait, l’accion montra lo viatge en Orient , per las crosadas. Entre la mar e lo sable, ves\u00e8m un autre natura salvatja, tanben, nuda e violenta.<\/p>\n\n\n\n Lo retorn al vilatge a la fin del roman marca lo c\u00e8ucle que se t\u00f2rna barrar, coma l’ist\u00f2ria.<\/p>\n\n\n\n 3) Lo temps<\/span><\/p>\n\n\n\n L’accion se debana a la fin del s\u00e8gle XII e qu\u00f2 es l’ist\u00f2ria d’una vita dins sa cronologia.<\/p>\n\n\n\n Lo narrator escriu a la fin de sa vita : l’ist\u00f2ria comen\u00e7a abans sa naissan\u00e7a, del temps del grand paire d’Arnaud, lo companh de Joan.<\/p>\n\n\n\n Lo Joan parla d’un secret \u00ab tr\u00f2p pesant \u00bb que li cal escriure. Raconta \u00e7\u00f2 que los vielhs disen dins lo pa\u00efs sus la orrors comesas per los lops e tots lo mond que an tuats. S\u00e8m eng\u00fcera dins la presentacion.<\/p>\n\n\n\n Lo temps f\u00f2rt es l’enfan\u00e7a de Joan e Arnaud : la sc\u00e8na de la descob\u00e8rta del libre secret e la disparicion d’Arnaud.<\/p>\n\n\n\n L’autre moment important es lo viatge en orient que dura dos ans : Joan e son amic an alora vint ans.<\/p>\n\n\n\n La fin del retrait p\u00f2rta sus la m\u00f2rt d’Arnaud, son retorn e dura una nu\u00e8ch.<\/p>\n\n\n\n L’atge adulte es un pauc escafat.<\/p>\n\n\n\n Joan insistis a la fin sus sa dificultat de viure tot lo restant de sa vita.<\/p>\n\n\n\n Los temps utilisats son d’ab\u00f2rd l’imparfait, lo passat simple, lo passat compausat e lo plus que perfach.<\/p>\n\n\n\n 4) Lo raconte<\/span><\/p>\n\n\n\n L’intriga es dins la malediccion portada sus Arnaud qui se trasforma en lop : lo narrator manten lo suspens tot lo long parlant de secret, de misteri, d’orror sans desvelar lo fons. S\u00e8m dins un’\u00f2bra fantastica ont lo diable e l’\u00f2me cambian de r\u00f2tles.<\/p>\n\n\n\n Ves\u00e8m un t\u00e8ma de progression constant : las orrors comesas per los lops reporgissent lo diable : qu\u00f2 t\u00f2rna mai que mai dins lo roman ; los c\u00f2rs minjats, la paur son de t\u00e8mas recurents que mant\u00e9nen la tension.<\/p>\n\n\n\n 5 ) Los personatges<\/span><\/p>\n\n\n\n Lo narrator es un dels personatges del roman : manca quora conta de las legendas, Joan es dins l’accion (intradiegetic) : emplega lo “ieu” tot lo temps ; obs\u00e8rva tanben las situacions d’endef\u00f2ra e ne sembla pas devinar c\u00f2p sec \u00e7\u00f2 que arriba a son ami.<\/p>\n\n\n\n Av\u00e8m nonmas lo punt de vista de Joan ; qu\u00f2 es per son biais que ves\u00e8m \u00e7\u00f2 que Arnaud o los autres pensan : p\u00f2t \u00e8sser omniscient, mas sovent compren pas lo comportament de son amic.<\/p>\n\n\n\n Joan s’adrei\u00e7a sovent a l’Arnaud dins un estil indir\u00e8ct : “t’avi\u00e1 tornat sus ton liech”, subretot dins las sc\u00e8nas ont se trasforma en lop.<\/p>\n\n\n\n Aital, los dos amics comunican pauc e semblan sovent estrangi\u00e8rs l’un a l’autre, \u00e7aquel\u00e0 lor amigan\u00e7a \u00e8 vertadi\u00e8ra. Arnaud sembla mai que mai estrangi\u00e8r als autres.<\/p>\n\n\n\n Los dial\u00f2gs entre los personatges son demesits al minimum. Joan mena un monol\u00f2g tot lo long del raconte.<\/p>\n\n\n\n Qu\u00f2 es sovent daus gropes que actan : los gropes dels ca\u00e7aires, dels lops, dels sodards, dels vilatgeses.<\/p>\n\n\n\n L’\u00e9r\u00f2i \u00e8 Arnaud que p\u00f2rta la malediccion.<\/p>\n\n\n\n Lo grand lop gris \u00e8 tanben un personatge segondari plan important, reporgissant l’image del diable, e que pareis d’un biais recurrent.<\/p>\n\n\n\n Lo paire d’Arnaud \u00e8 plen de saviesa e reporgis la patz.<\/p>\n\n\n\n Lo monge p\u00f2rta lo saber, lo secret e reporgis lo simb\u00f2l religi\u00f3s en oposicion amb lo diable e la malediccion dels lops.<\/p>\n\n\n\n Un extrach<\/p>\n\n\n\n “D’un sole c\u00f2p, ta t\u00e8sta arrestet son movement e se tendet en avant, enquera mai si qu\u00f2 \u00e8ra possible.Ton c\u00f2rs s’apilotet parier coma lo d’un chat, e d’un c\u00f2p sec, emb un \u00f2rre bruch de g\u00f2rja, bondires de la peira onte gaitavas. Segui la linha drecha de ton c\u00f2rs que, subran, aguet pus res d’uman. Fagueres lo rodelon en arribar dins las brujas. Quauques crits ponchuts t’acompanheren.<\/p>\n\n\n\n Te torneres plantar dins ta posision estranha. La lebre bolegava de tota sa vigor, de tota son eschina, de totas sas lonjas pautas. tu, la teni\u00e0s entre tas dents. Auve enquera lo crasenament que botet fin au bolegad\u00eds de la lebre. N’aviam tuat de las lebres, daus lapins, mas pas jamei entau. E lor aviam pas craunhat la charn enquera t\u00e8bia, entau cru\u00e1 aviam pas fach regolinar lo sang sus n\u00f2stras bochas ; aviam pas fosilhat emb lo nas e lo babinhon dins lo ventre esbudelat. Quan agueres achabat ton minjar ign\u00f2ble, torneres de pautas, lentament, vers la peira plata. E un c\u00f2p tornat enjucar, leveres ton chais chaulhat vers las primieras estelas e lanceres una lonja udlada dins laquala conegui la de la nuech passada. E veiqu\u00ed que de l’autre costat dau cercle de peiras, f\u00e0cia a ieu, las brandas se dubriren e una siloeta sorna se sietet silenciosament dins l’erba; Te viset emb son uelh unique, e de son peitrau borrut e gris, surtit un rire dou\u00e7, atr\u00f2\u00e7ament uman.”<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Publi\u00e9 : 2008-12-23 Joan Ganhaire Fabienne Brousse – Swettenham OC OO13 2007 Introduccion Ai descrubr\u00eds Joan Ganhaire amb “lo darri\u00e8r de laubaterra”, fachinada per quel monde fantastica, orre que vos despren pas de la debuta a la fin del roman. Dins una lenga viva\u00e7a e vertadi\u00e8ra, a creat dels mondes de tots biais : poetica, […]<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[],"class_list":["post-15","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-text"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/chateletdejayac.com\/jaiacs\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/chateletdejayac.com\/jaiacs\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/chateletdejayac.com\/jaiacs\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/chateletdejayac.com\/jaiacs\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/chateletdejayac.com\/jaiacs\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=15"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/chateletdejayac.com\/jaiacs\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":150,"href":"https:\/\/chateletdejayac.com\/jaiacs\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15\/revisions\/150"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/chateletdejayac.com\/jaiacs\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=15"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/chateletdejayac.com\/jaiacs\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=15"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/chateletdejayac.com\/jaiacs\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=15"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
Sorne Trasluc<\/em><\/em>, Puylaurens, Novelum – I.E.O. – A Tots – <\/em>Crimis, 2004.
Lo Viatge aquitan<\/em><\/em>, Peireguers, Novelum – I.E.O.- <\/em>A Tots, 2000.<\/p>\n\n\n\n
Dau vent dins las plumas<\/em><\/em>, Tolosa, Novelum – I.E.O.- <\/em>A Tots, 1992.
Lo Darrier daus Lobaterras<\/em><\/em>, Pessac, Novelum – I.E.O.- <\/em>A Tots 1984.
Lo Libre dau Reirlutz<\/em><\/em>, Tolosa, Novelum – I.E.O. – <\/em>A Tots, 1978.<\/p>\n\n\n\n
Lo v<\/em>iatge aquitan<\/em>, sous le titre Aller simple<\/em><\/em>, Atelier In-8, 2006
Lo l<\/em>ibre dau reirlutz,<\/em><\/em> sous le titre Portes de l’ombre<\/em><\/em>, Federop, 2000.<\/p>\n\n\n\n